Oscar Niemeyer czyli twórczość po setce

Categories Kultura, Styl ŻyciaPosted on

Zadeklarowany komunista, koneser cygar i czerwonego wina, a przede wszystkim jedna z ikon modernizmu – wybitny architekt Oscar Niemeyer, (właśc. Oscar Ribeiro de Almeida Niemeyer Soares Filho) był aktywny zawodowo przez całe swoje życie (ur. 1907r., zm. 2012r.) – zaprojektował około 200 budynków i budowli.

Autorka: Katarzyna Władyka

Życiorys

Brazylijski architekt, wywodzący się z rodziny żydowskiego pochodzenia, dorastał w artystycznym środowisku. W 1934 ukończył studia na Narodowej Akademii Sztuk Pięknych (Escola Nacional de Belas Artes) w Rio de Janeiro i podjął praktykę w biurze znanych architektów nowoczesnych Lúcio Costy i Carlosa Leão – mimo dramatycznej sytuacji materialnej Niemeyer zrezygnował z wynagrodzenia. W 1936 jeden z jego pracodawców został wybrany na projektanta zespołu gmachów ministerstwa oświaty i zdrowia w Rio de Janeiro. Po kilku latach młody Niemeyer przejął kierownictwo projektu, którego konsultantem był sławny już wówczas francuski architekt Le Corbusier. Brazylijczyk znalazł się pod silnym wpływem twórczości renomowanego architekta; jednak szybko wytworzył swój własny unikalny, abstrakcyjny styl polegający na osadzeniu reguł architektonicznego modernizm w miejscowym klimacie kulturowym.

W 1945 r. młody Oscar wstąpił do Brazylijskiej Partii Komunistycznej – pozostał jej członkiem do 1990 r.; zaangażowanym komunistą był do śmierci. Jego poglądy polityczne wywarły ogromny wpływ na całą twórczość artysty, ale były też przyczyną licznych życiowych perturbacji. Po okresie gdy był delegatem do zespołu konsultantów projektu kwatery głównej ONZ Niemeyer otrzymał zaproszenie na wykłady do Yale. Ze względu na działalność w Partii Komunistycznej władze USA odmówiły mu wjazdu. W 1953 został wybrany na dziekana wydziału projektowania na uznawanym za lewicujący Harvardzie… i ponownie nie otrzymał wizy.

W 1964 r., po przejęciu władzy w Brazylii przez wojskową juntę Niemeyer, będący aktywnym lewicowym działaczem, dostał zakaz wykonywania zawodu i został zmuszony do emigracji. Architekt przyjaźnił się z wieloma komunistycznymi liderami, m.in. z Fidelem Castro. Zaprojektował także siedzibę Francuskiej Partii Komunistycznej – mimo, że wielokrotnie odwiedzał państwa komunistyczne to we Francji spędził większość swojego wygnania.

Siedziba Francuskiej Partii Komunistycznej w Paryżu

Motto

Największym dziełem artysty jest samo miasto Brasilia (nowa wówczas stolica państwa) – które zaprojektował ze swoimi mentorami. Urbanistyka miasta oparta na planie ptaka lub samolotu, autorstwa Costy, wraz z upływem lat okazała się uciążliwa i niefunkcjonalna; natomiast budynki użyteczności publicznej projektu Niemeyera do dziś są wielbione przez mieszkańców i stanowią jedne z najdoskonalszych przykładów architektury modernistycznej. Wyjątkowości temu dziełu dodaje także fakt wpisania (w 1986 r.) całego miasta na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Brasilia zawdzięcza swą unikalność kultywowanym przez Niemeyera zasadom i artystycznym ideałom.

„Szanuję wszystkie szkoły architektoniczne, od chłodnych struktur van der Rohe’go po deliryczne wizje Gaudiego. Ale to, co sam projektuję, jest najbardziej związane z moimi korzeniami, moim miejscem pochodzenia”. I dalej: „Nie pociągają mnie kąty proste, ani sztywne, twarde, wytworzone przez człowieka linie. Pociągają mnie swobodnie płynące, zmysłowe krzywizny. Krzywizny, które odnajduję w górach mojego kraju, meandrach jego rzek, falach oceanu, w ciele ukochanej kobiety. To krzywizny budują wszechświat – cały zakrzywiony wszechświat Einsteina.” – deklaruje architekt i nie jest gołosłowny, jego motto i te osławione krzywizny, uwidaczniają się w całej jego twórczości.

Twórczość

Większość realizacji Niemeyera znajduje się w jego ojczyźnie, tym niemniej czytając listę jego dzieł widzimy rozmach i ponadnarodowy zasięg artysty.

    • Ministerstwo Oświaty i Zdrowia w Rio de Janeiro(obecnie Pałac Kultury – z Le Corbusierem, Luciem Costą, Jorge Machado Moreirą i Afonso Eduardo Reidym, 1937–1943
    • dom Oswalda de Andrade w São Paulo, 1938
    • pawilon brazylijski na Wystawie Światowej w Nowym Jorku, 1939
    • restauracja i sala taneczna Casa do Baile w Pampulha koło Belo Horizonte, 1940
    • Stadion Narodowy w Rio de Janeiro, 1941
    • kościół São Francisco (św. Franciszka) w Pampulha, 1943
    • teatr miejski w Belo Horizonte, 1946
    • pawilon biennale w parku Ibirapuera w São Paulo, 1951
    • gmach ONZ w Nowym Jorku (w komitecie doradczym), 1952
    • własny dom Casa das Canoas, 1953

      Casa das Canoas, fot. Pinterest
    • budynek wielorodzinny na wystawie Interbau w Berlinie, 1957
    • budynki użyteczności publicznej w Brasílii, 1957–1964
      • katedra Matki Bożej z Aparecidy (uk. 1970)
      • parlament
      • pałac Alvorada
      • pałac Itamarati
      • Palácio do Planalto (pałac Planalto – siedziba prezydenta) z 1960
      • plac Trzech Władz
      • sąd najwyższy
  • Siedziba Francuskiej Partii Komunistycznej – biurowiec i sala zebrań w Paryżu, 1967–1972
  • wydawnictwo Mondadori-Segrate koło Mediolanu, 1968
  • Uniwersytet w Constantine, 1968
  • Hotel Narodowy w Rio de Janeiro, 1968
  • centrum kultury w Hawrze, 1972
  • wieża Eszkol w Hajfie, 1976
  • biurowiec Sede Fata w Pianezzy koło Turynu, 1977–1979
  • stadion Samba w Rio de Janeiro, 1983
  • Tancredo – Nowy Panteon Wolności i Demokracji w Brasílii, 1985
  • Pomnik Ameryki Łacińskiej w São Paulo, 1987
  • Muzeum Sztuki Współczesnej w Niterói (Niterói Contemporary Art Museum), 1996
  • Muzeum Sztuki w Kurytybie, 2002
  • kasyno, Casino Park Hotel oraz centrum kongresowe w Funchal
  • Serpentine Gallery Pavilion 2003 w Londynie, 2003
  • hala koncertowa w São Paulo, 2004
  • kąpielisko w Poczdamie, 2007 (projektowane)
  • zaprojektował trofea wręczone na podium zwycięzcom wyścigu o Grand Prix Brazylii Formuły 1 na torze Interlagos w 2008 roku. Kształt trofeum nawiązuje do herbu Brasilii, stolicy Brazylii. Trofea zostały wykonane z ekologicznego materiału.
  • Oscar Niemeyer International Cultural Centre w Avilés, 2010.

    Niemeyer Centre, fot. Wikimedia Commons, Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported

ZAPISZ SIĘ NA NEWSLETTER!

FreshMail.pl