Haluksy – uciążliwy problem

Categories ZdrowiePosted on

Haluks (hallux) to łacińska nazwa dużego palca stopy. Paluch koślawy, czyli deformacja dużego palca to choroba zwyrodnieniowa. To schorzenie, które dotyczy głównie kobiet, powoduje nie tylko dyskomfort estetyczny, ale również dolegliwości bólowe; przeszkadza też w chodzeniu. Co powoduje haluksy? Jakie są pierwsze objawy haluksów? Czy można temu przeciwdziałać?

Autorka: Katarzyna Władyka

Przyczyny

Na to zwyrodnienie cierpi prawie połowa populacji dojrzałych kobiet (cywilizacji zachodniej; wśród chodzących boso schorzenie właściwie nie występuje). Do powstania przyczynia się nadwaga, noszenie butów na wysokich obcasach, stojący tryb życia oraz płaskostopie. W dużym stopniu same jesteśmy odpowiedzialne za powstawanie haluksów: często ważymy za dużo, unikamy ruchu, nosimy niewłaściwe obuwie. Noszenie wysokich obcasów powoduje przeciążenie przedniej części stopy (przodostopia, a buty z ostrym czubkiem zwiększają ucisk na paluch i łuk poprzeczny stopy, co doprowadza do deformacji palców, rozwoju płaskostopia poprzecznego i bólu). Pod wpływem tych zniekształceń nasza stopa zaczyna inaczej pracować: nierównomiernie rozkłada się ciężar ciała, paluch przestaje być mocnym punktem podparcia w podczas chodzenia, pogarsza się wytrzymałość struktur, które stabilizują stopę, mięśnie stają się słabsze, a nadmiernemu przeciążeniu ulega wewnętrzna krawędź stopy.

Nieprawidłowemu ustawieniu palca towarzyszą zmiany chorobowe stawu w postaci bolesnego, często zmienionego zapalnie zgrubienia u podstawy palca, po wewnętrznej stronie stopy.

Nie zwlekaj

Nagminnie zwlekamy z wizytą u lekarza, a kiedy do niego wreszcie dotrzemy deformacja i ból są już zaawansowane; mamy już problemy z kupnem butów (ucisk obuwia na zniekształcony paluch potęguje objawy i wywołuje stan zapalny wokół uwypuklenia głowy i kości śródstopia oraz zaczerwienienie i ból). Objawami towarzyszącymi mogą być też: zapalenie wysiękowe kaletki na wysokości stawu śródstopno-palcowego, kaletka (woreczek wypełniony śluzem w miejscu tarcie na wystającą kość przy paluchu), bolące zgrubienia naskórka, który jest odpowiedzią na ucisk, a także narastające stopniowo podwichnięcie stawu śródstopno-palcowego.

Warto wiedzieć, że ogromną rolę w rozwoju palucha koślawego odgrywa genetyczna skłonność do tego schorzenia. Dziedziczymy np. nieprawidłowy kształt powierzchni stawu śródstopno-palcowego, wiotkość tkanki łącznej większą niż w statystycznej populacji, specyficzne ustawienie kości śródstopia czy też tzw. egipski kształt stopy (paluch dłuższy od drugiego palca), które sprzyjają powstawaniu haluksów. Jeśli nasza mama i/lub babcia miała kłopot ze stopami nie ignorujmy pierwszych objawów, tylko zawczasu udajmy się do specjalisty (na konsultację ortopedyczną), bo paluch koślawy występuje rodzinnie w linii żeńskiej aż w 70% przypadków.

Źródło: Shutterstock

Zapobiegaj i ćwicz

Najistotniejszą sprawą w zapobieganiu powstawaniu haluksów jest noszenie wygodnego obuwia: nie za ciasnego i nie za wąskiego, ćwiczenie palców stopy, rezygnacja z wysokich obcasów, niedopuszczanie do nadwagi i ćwiczenia fizyczne.

Ćwiczenia korekcyjne uchronią przed postępowaniem tej choroby zwyrodnieniowej lub pozwolą zminimalizować ból związany z paluchem koślawym i. Warto zapoznać się z listą ćwiczeń, które mogą zapobiec powstaniu problemu lub – gdy jest już za późno i cierpimy na tę przypadłość – pomogą się z nią zmagać.

Ćwiczenia zapobiegające haluksom – regularne wykonywanie pozwoli zapobiec powstawaniu palucha koślawego:

  1. Rozciąganie ścięgna Achillesa z ręcznikiem

Usiądź na podłodze z wyprostowanymi nogami, a następnie wokół śródstopia jednej z nóg przełóż ręcznik. Chwyć oba jego końce i przyciągaj je w swoją stronę – nogę przez cały czas trzymaj wyprostowaną. Wytrzymaj 30 sekund i zrób 30-sekundową przerwę. Ćwiczenie powtórz w 2 seriach po 10 powtórzeń na każdą z nóg.

  1. Turlanie piłeczki golfowej

Usiądź na krześle, a następnie umieść pod stopą piłeczkę golfową. Turlaj ją pod łukiem stopy jak najdłużej, co najmniej przez 2 minuty.

  1. Podnoszenie kulek stopami

Usiądź na krześle, stopy ułóż stabilnie na podłodze, a wokół rozsyp kilkanaście małych kulek. W pobliżu ustaw miskę. Palcami stóp łap kulki i umieszczaj je w misce, pamiętaj jednak, by nie rozsypywać ich zbyt daleko od zasięgu stóp – chodzi o sam chwyt kulki, dzięki któremu wyćwiczysz zginacze podeszwowe, a nie o wyciąganie nogi ku kulkom. Ćwiczenie będzie zakończone po zebraniu wszystkich kulek.

Po pojawieniu się pierwszych objawów koślawego palucha zacznij działać. Najprostszymi metodami, do których mają dostęp pacjenci to: plastry na haluksy czy żelowe osłony na haluksy – często wzbogacone o olejki o działaniu leczniczym, chroniące bolące miejsce; kliny międzypalcowe, separatory, – przywracają palcom stóp właściwe ustawienie, zmniejszają ból i tarcie, szczególnie polecane w przypadku występowania haluksów i zachodzących na siebie palców lub odcisków miedzy palcami w początkowej fazie deformacji; peloty (pelota – kropelka, poduszka, wkładka w kształcie kropli) żelowe, peloty w kształcie litery T, wkładki i półwkładki – dobrze wpływają na rozkład nacisku w stopie, zapobiegają płaskostopiu poprzecznemu i spowalniają rozwój koślawości palucha, można ich używać także nosząc buty na obcasie; poduszki ochronne pod przodostopie – specjalnie przeznaczone dla pań, które noszą szpilki; silikonowe wkładki metatarsalne –przeznaczone szczególnie dla kobiet z płaskostopiem poprzecznym i haluksem; opaska na haluksy – żelowa wkładka chroni przed otarciami i utrzymuje paluch we właściwej pozycji, korzystnie wpływa na rozkład nacisku na stopie i zapobiega osłabieniu mięśni i zniekształceniom kości; aparaty korekcyjne na dzień lub na noc –skuteczne zarówno w profilaktyce jak i w leczeniu haluksów oraz w rehabilitacji po operacji. Aparaty te skutecznie znoszą ból i hamują pogłębianie się deformacji.

Ponadto trzeba ćwiczyć. Gdy już cierpimy na omawianą przypadłość możemy sobie pomóc ćwiczeniami, które pomogą zminimalizować ból i obrzęki:

  1. Rozciąganie palców z odwodzeniem paluchów

Stań na podłodze, stopy umieść na podłożu. Staraj się kierować duży palec (paluch) ku zewnętrznej stronie, a pozostałe palce – w przeciwnym kierunku, ku ich zewnętrznej stronie (próbuj od siebie odseparować duży palec i od reszty). Dzięki temu zwiększysz aktywność odwodziciela dużego palca. Ćwiczenie wykonuj przez 2 minuty.

Aby ćwiczenia na haluksy były skuteczne, wykonuj je co najmniej 4 razy w tygodniu.

  1. Ćwiczenie palucha z taśmą

Zaopatrz się w elastyczną taśmę i z jednej strony załóż ją na duży palec u nogi, a z drugiej przewiąż np. wokół nogi krzesła czy stołu. Zegnij grzbietowo paluch (czyli po prostu kieruj go w swoją stronę), wytrzymaj w tym napięciu 10 sekund. Ćwiczenie powtórz w 2 seriach po 10 powtórzeń.

  1. Zwijanie ręcznika

Usiądź na krześle, stopy oprzyj na podłożu. Na podłodze przed sobą rozłóż ręcznik. Chwyć środek ręcznika palcami i zwijaj go ku sobie. Ćwiczenie będzie trudniejsze, jeśli na ręczniku umieścisz lekkie obciążenie. Czynność powtórz dwukrotnie.

  1. Alfabet pisany w powietrzu

Usiądź na krześle, ale nie układaj stóp na podłożu – utrzymuj je w wygodnej pozycji nad nim i kreśl w powietrzu stopami litery alfabetu. Staraj się, by prowadził duży palec, a reszta za nim podążała. Powtarzaj to ćwiczenie w dwóch seriach, starając się „narysować” cały alfabet.

  1. Zbliżanie pięty do palców z dociskaniem do podłogi

Połóż stopę na podłożu i staraj się mocno dociskać piętę i palce stopy do podłogi – jak gdyby próbując zbliżyć je do siebie, jednocześnie nie odrywając palców od podłoża. W ten sposób dokonasz korekty wysklepienia podłużnego. Ćwiczenie wykonuj przez 2 minuty.

Domowa kąpiel na haluksy

W minimalizowaniu obrzęków i bólu towarzyszących paluchowi koślawemu pomoże domowa kąpiel. Nalej do miednicy wody do połowy łydek, dodaj olejek rozmarynowy lub eukaliptusowy, jeśli nie masz ich w domu, możesz użyć soli kuchennej. Po kąpieli przez każdy z palców stopy uciskaj w 3 miejscach: w stawie, na płytce paznokciowej i u nasady palca. Następnie wykonaj masaż całej stopy – od palców w kierunku pięty.

Operacja

Wskazaniem do operacji jest pogłębianie się deformacji, która w pewnym momencie może być tak zaawansowana, że utrudnia poruszanie. Dodatkowo głębokiej deformacji towarzyszy ogromny ból i stan zapalny. Nie ma jednej metody operacji palucha koślawego, lekarz dobiera zazwyczaj odpowiednią metodę do potrzeb pacjenta, skali deformacji i towarzyszących dolegliwości.

Większość stosowanych obecnie metod operacyjnych umożliwia względnie szybki powrót do codziennej aktywność – nie wymaga unieruchomienia w gipsie i daje szansę szybkiego powrotu do chodzenia. Niestety operacja palucha koślawego (bez względu na metodę) jest bolesna. Po operacji konieczne jest chodzenie w specjalnym obuwiu nawet przez kolejne 4-5 tygodni.

Komentarze

ZAPISZ SIĘ NA NEWSLETTER!

FreshMail.pl